پاک ڕاگرتنی ژینگه له ماڵهکانهوه دهست پێ دهکاتژینگه ....واته جێگای ژیان...ئهم شوێنهیه کهوا مرۆڤ ژیانی خۆی تیا بهسهر دهبات ، لهماڵێکهوه دهست پێدهکات بۆ گهڕهکێک ،شارێک،بۆ سهرجهم وولات ،ژینگه تهنها دارستان و سهیرانگا و شوینهگشتیهکان نیه، بهلکو ههموو بستێکی وولاتی مرۆڤه . پاک راگرتنی ژینگه له ئهستۆی حوکومهت و هاوولاتیان دایه، یاسا دانان و هێزی جێ بهجێکردنی یاساکه و پاڵپشتی ماددی و مهعنهوی و هوشیار کردنهوهی خهلک دهکهوێته ئهستۆی حوکومهت و هاوولاتیانیش وهکو گوێ ڕایهل و جێ بهجێکهری ئهم یاسایه دهبن .حوکومهت و خهلک له ههموو کارێکی ڕۆژانهی کۆمهلگا دهبێت تهواو کهری یهک و دوو بن . یهکهم ههنگاو کهپێویسته بهاوێژرێت بۆ پاک ڕاگرتنی ژینگه ،دهبێت له مالهوه دهست پێ بکات، چونکه ماڵ کۆمهلگایهکی بچوکه، پاک ڕاگرتنی ماڵیش خۆی له پاک ڕاگرتنی تهوالێت و چێشتخانهی ماڵ و چۆنیهتی فڕیدانی زبڵ وخۆڵ و خاشاکی ناوماڵ و چۆنیهتی ڕێکخستنی باخچهی ماڵهوه دهدات، چونکه گهڕهک له چهند ماڵ و شار له چهند گهڕهک و وولاتیش له چهند شار و گوند پێک دێت ، بۆیه پاک ڕاگرتنی ماڵ پاک ڕاگرتنی وولاته ، چۆنیهتی فێربوونی پاک ڕاگرتنی ماڵ پاک ڕاگرتنی فهرمانگه و کارگه و بازاڕ و بارهگا حزبیهکانه . کاتیک منداڵ له یهکهم ژینگهی خۆی که ماڵه چاو ههلدێنێت ، ئهگهر ڕێساو بنچینهی پاک و خاوێنی بهدی کرد لهسهر پهروهردهیهکی خاوێنی پهروهردهکرا ، ئهوه ئهو ژینگهیه بۆ مندالهکه دهبێته بنچینهیهک و کهلوتورێک له داهاتو لهسهری دهڕوات ، که چوهدهرهوهش بهههمان شێوه ڕهفتار دهکات ، به پێچهوانهوهش کاری نێگهتیفانهی لێ دهکهوێتهوه . بهلام به داخهوه له کوردستان و زۆربهی وولاتانی ڕۆژههلات ئهوهی گرنگی پێ نهدرێت ، تهوالێته، چ له ماڵهکان وهیا له شوێنه گشتیهکان ، بهلکو له ههندێک شوێن تهوالێت ههر بهدی ناکرێت ، مرۆڤ ناچار دهبێت پهنا دیوار و شوێنه کهلاوهکان بهکاربێنێت ،لهزۆربهی گوندهکانی کوردستان ههربوونی نیه ، یان تهوالێتی گوندهکان لهسهر جۆگهو ڕووبارهکانی ناو گوندهکان بنیات دهنرێن ، کهچهند مهترێکیش له خوار گوندهکه ئاوی ڕوبارهکه بۆ پێداویستیهکانی ژیانی ڕۆژانه بهکار دێت ، له زۆربهی قوتابخانهکان تهوالێت بوونی نیه ، ئهگهر ههشبێت ئهوه لهکار کهوتون ، زۆربهی کوچهو کۆلانی گهڕهکه ههژار نشینهکان پڕه له پیسایی منداڵ پهناو پێچی ناو بازاڕهکان و تهنیشت باڕ و چێشتخانهکان و باڕ و ڕێستوڕانتی شهوانهی ناو باخچهکان ، به هاوینان ، بۆنی میزو پیسایی مرۆڤی لێ دێت ، مزگهوتهکان که فهزلێکی زۆریان بهسهر خهلکهوه ههیه له پێشکهش کردنی خزمهت گوزاری خۆڕایی ، بهلام دیسان جێگای سهرنج و پرسیاره له نهبوونی مهرجهکانی تهندروستی ،تاڤگهی گهلی علی بهگ که شوێنێکی گهشتیاری بهناوبانگه له کوردستان ، سهرجاوهی ئاوهکهی له گوندی _ بلهی خوارو_ دهست پێ دهکات ،پیسایی ههموو ئهو گوندو ئاواییانهی لهسهریهتی بهناحیهی خهلیفانیشهوه دهرژێته ناوی ، بهبێ ئهوهی ههتا ئێستا یهکێک ،خاوهن پهیوهندی دارێک، تهنانهت جارێکیش باسی کردبێت . بهڕاستی نهبوونی تهوالێت یان بهکارنههێنانیان بهشێوهیهکی شارستانیانه ، ئهگهر ئێمهش درکی پێ نهکهین یان ئهوهته بوویته نهریتێک له ژیانمان دا ، ئهوه خهلکانی دیکه ئهوانهی سهردانی وولاتهکهمان دهکهن ، کهههلبهت له شارستانیهت و کهلوتوری ژیان له ئێمه پێشکهوتو ترن ، دهبێت بزانین که چۆن باسمان دهکهن .میللهتانی ڕۆژ ههلات لهناو میللهتانی ڕۆژ ئاوای پێشکهوتو ، به پیس و بێ زهوق و بێ هونهر ناسراون، که ئهوروپیهک ڕۆژههلاتیهک دهبینێ ، یهکسهر ئهمانهی لێ بهدی دهکات .له کۆتایی ههرچهنده کۆتایی نیه له ههندێک وولاتانی ڕۆژ ئاوا کاره خزمهت گوزاریهکان ، پهنابهرهکان ئهنجامیان دهدهن ، تهنها پاک کردنهوهی تهوالێت و کاری کهنناسی نهبێت !!!!!!!!!!!!!!
بۆ ئهوهی بتوانین لهکوردستان دا بهشێوهیهکی بهرفراوان داربڕوێنین و وولاتهکهمان کهسک بکهین،دهبێت دهزگایهکی زانستی پێک بهێندرێت، ئهم دهزگایه له پسپۆران و شارهزایانی بواری دارچاندن و پهروهردهکردنی ههموو جۆره ڕوهکێک بن ،ئهم دهزگایه ئهگهر حکومیش نهبێت ، بهلام دهبێت حکومهت تهواوی پشتگیری و پشتیوانی ئهم دهزگایه بکات. یهکێ لهکارهکانی ئهم دهزگایه کێوماڵ کردنی کوردستان بێت ، بۆکۆکردنهوهی تهواوی زانیاری لهسهر ههموو ڕوهکێک کهلهکوردستان ههن .ههروهها شارهزایی پهیداکردن لهسهر چاندن و پهرهپێدانی ههموو ڕوهکێک ،دهبێت ئهم دهزگایه لێکۆلینهوهیهکی زانستی لهسهر خاک و ههوای کوردستان ئاماده بکات ، وه ئهم لێکۆلینهوهیهش دهبێت ببێته دهستوری ڕوهک چاندن له کوردستان دا. باخچه Gardenباخچه بهو پارچه زهویه دهگوترێت کهوا کۆمهلێک گوڵی ههمهجۆرو دار و فریز و جۆرهها ڕوهکی تیادا بچێندرێت ، ههروهها دهتواندرێت لهباخچه ههرچوار وهرزی ساڵ جۆرهها ڕوهکی لێ بچێندرێت که لهگهل ئاو و ههوای ههر وهرزێک بگونجێت .دهبێت شێوهی باخچه ڕێک و پێک بێت ، چاندنی گوڵی جوان و داری نایاب و بهرچاوی تیادا بچێندرێت ، دهبێت باخچه جوانترین شێوهی ئهندازهیی ههبێت ، باخچه تهنها به دار و گوڵ پێک ناهێندرێت ، بهلکو به جۆرهها جوانکاری دهڕازێندرێتهوه وهک حهوزی ئاو و جۆرهها پهیکهری ئاژهڵ و باڵنده و بهخێو کردنی جۆرهها باڵندهی زیندوو لهحهوزی گهورهو دانانی هێڵانهی سروشتی بۆ باڵنده کێویهکان و ماڵیهکان . مێژووی دروست کردن و دانانی باخچه بهستراوه به شارستانیه کۆنهکانهوه ، میسریه فیرعۆنهکان یهکهم شارستانیهت بووینه کهوا گرنگیهکی بهرچاویان به باخچه و دروستکردنی باخچه داوه ، ههروهها بابلیهکان و ئاشوریهکان له نهمرود ، دیسان ڕۆڵیان ههبوه لهم بوارهدا ، باخچه ههڵواسراوهکانی بابل گهواهی ئهم ڕاستیهن ،دیسان یۆنانیهکان و ڕۆمانیهکان رۆڵی بهرچاویان ههبوه له پهروهردهکردنی گوڵ و دانانی باخچه . لهسهردهمی ڕێنیسانس لهسهرجهم ئهوڕوپا گرنگیهکی بێ وێنه به باخچه و هونهری باخچه و پهروهردهکردنی باخچه دراوه ، ئهو ووڵاتانهی ڕینیسانسی ڵێ ئهنجام درا ههر له ئیسپانیاوه تا ووڵاتانی ئیسکهندهنافیا باخچه شۆڕسێکی گهورهی بهخۆیهوه دیت .ئهنجامی ڕێنیسانس و کهش و ههوای ئهوڕوپا ، دوو هاندهری سهرهکی بوون بۆ گرینگی دان به باخچه و پهروهردهکردنی گوڵ بهشێوهیهکی بهرفراوان .ئهوڕوپیهکان بهڕادهیهکی زۆر سوودیان له ههموو تاقی کردنهوهو زانیاری لهسهر باخچهو دانانی باخچه له شارستانیه کۆنهکانی پێش خۆیان وهرگرت ، بهشێوهیهک ههوڵیان دا دار و گوڵ و ڕوهکی نایاب لهههر شوێنێکی جیهان ههبێت بیهێنن بۆ ووڵاتهکانی خۆیان و بیان گونجێنن لهگهڵ کهش و ههوای ئهوڕوپا . ئهوڕوپیهکان لهگهڵ ههر ههڵمهتێکی دۆزینهوهی زهوی و کیشوهری تازه ، یان ههر ههلمهتێکی سهربازی بۆسهر ووڵاتانی دیکه و بهنهخشهیهکی داڕێژراو وه بهفهرمانی پاشاکانیان گوڵ و دار و ڕوهکی نایاب و زانیاری لهسهر شێوهی باخچه دانان دهگواستهوه بۆ ووڵاتانی خۆیان . ئێستا باخچه له ئهوڕوپا به ههموو پێکهاتهکانی بویته زانستێک و قوتابخانهیهک بۆ ههموو ووڵاتانی جیهان ، ههروهها دارچاندن و پهروهردهکردنی گوڵ و ڕوهک بویته نهریت و کهلوتورێک که ههموو ووڵاتانی جیهان دهتوانن به ئاوایهکی زۆر سوودی لێ وهربگرن .
دانانی باخچهکانیش لهکوردستان سهقهته...... ئهم هاوینه به مهبهستی سهردان و بۆ بهسهر بردنی پشوی هاوین ، سهردانی کوردستانم کرد.یهکێ لهمهبهستهکانم لهو سهردانهو لهنزیکهوه بینینی بواری باخهوانیهتی بوو. مرۆڤ کاتێ له ئهوروپا سهیری کهناله تهلهفزیۆنهکانی حزبهکانی باشوری کوردستان دهکات وادهزانێ وولات بوویته پارچهیهک له بهههشت ، بهلام کهدهچێتهوه کوردستان و لهنزیکهوه ئهو بهههشته دهبینێ ، بێ سهروبهری باخچهکانیش وهک و ههموو بوارهکانی دیکه سهقهته. بهسهقهتی لهدایک دهبێت و بهسهقهتیش گهشه دهکات ، ئهگهر ئهوه گهشه بکات . بهبێ ئهوهی بهرپرسانی ئهم بواره ئاور لههیچ مهسهلهیهکی وابهسته بهم بواره بدهنهوه ،تهنها ڕچاو کردنی پهرژهوهندی حزبهکهیان نهبێت . ههمووئهو باخچهو شوێنه گهشت و گوزاریانهی که من بینیم چ له ههولير، سلێمانی ، دهۆک، قهزاو شوێنه هاوینهههوارهکان ، ههرههمووی مایهی پێکهنینه لهلایهک ، وهمایهی حهسرهته لهلایهێکی دیکهوه ،کهچۆن ئهو ههمووپارهو پوولهی کردستان ههروا به فیڕۆ دهڕوات.کاتێ لهیهکێ شارهزای بواری باخهوانیهتی و ڕوهکناسی پرسیارم کرد که ئهم باخچانه چۆن درووست دهبێ و بهڕێوه دهچێت ، به پێکهنینهوه گوتی ...لهلایهن بهلێندهرهکانی حزبهکان دروست دهکرێت و دارهکانیش بهمقاوهلات لهدهرهوهی وولات دههێندرێت . من ماوهیێکی زۆره له ئهوروپا خهریکی کاری باخهوانی و ڕوهکناسیم ، کهدهبینم لێره چۆن و به چ ئهساسێکی زانستیانه کاری باخهوانیهتی بهڕێوه دهچێت ، بۆیه بڕیارم دا وه لهنووسینهکانی داهاتوو تیشک بخهمه سهرئهم بواره .
ئاویهکێکه لههۆکاره ههره سهرهرکیهکانی ژیان ، بهبێ ئاو ئهستهمه مرۆڤ بتوانێ پهره بهژیان بدات ، ئاو لهپێکهاتهی ههموو گیان لابهرێک دا ههیه ، جائهو گیان لهبهره مرۆڤ بێت ، ئاژهل یان ڕوهک بێت .زۆر لهسهر ئاو گوتراوه..........وهک...
ئاو و ئاوهدانی
ئاو سهرچاوهی ژیانه
و جعلنا من المائ کل شئ حی
ئهگهردهشتی قهراج ئاوی ههبێت یهک و سهتی دهبڕێت
کوردستان سهرچاوهی ئاوه
ئاو له پترۆل به نرخ تره
ئیمڕۆ لهجیهان دا ململانێ ی ئاو له پترپل کاریگهرتره
کهش و ههوا هۆکاری سهرهکین بۆ پێشکهوتن و پاشکهوتنی ههر کۆمهلگایهێک
مالپهري باخهوان ههوليکه بو بلاوکردنهوهي ههشياري گرنگيدان به چاندن وپهروهردهکردني روهک و دارچاندن و کهسک کردني وولاتهکهمان.
مالپهري باخهوان ههوليکه بو گرينگي دان به زانست کردني روهک چاندن.
